ЛЮДЗІ І СТРАВЫ. Зялёны чай, альбо Чалавек, які ідзе чайнай дарогай

Зусім нядаўна мне распавялі пра новы накірунак у бізнесе – продаж часу.

Гучыць, як нешта эфімернае, накшалт фінансавай піраміды. Насамрэч усё даволі проста: з поўначы да нас завозяць саджанцы пладовых дрэў. Два гады яны растуць на нашай глебе, а пасля зноў накіроўваюцца на радзіму. Навошта ўсе гэтыя маніпуляцыі? Эканомія часу. На два гады раней, напрыклад, яблыні пачынаюць даваць плады ў халодным паўночным клімаце. Так прадаецца тое, што прадаць быццам немагчыма, – час. Справа, якой займаецца мой сёняшні герой, не паскарае і не запавольвае час, а спыняе яго.

Адрэй Сіманаў – чалавек, які іде чайнай дарогай, паабяцаў не толькі расказаць, як чай стаў неад’емнай часткай жыцця, але і навучыць правільна яго заварваць у хатніх умовах, не маючы спецыяльных, часам зусім не танных прыстасаванняў.

497A2116 копия copy

Мы не выбіраем месца свайго нараджэння. Як і сям’я, і веравызванне, гэта тое, з чым мы прыходзім у Свет. Большасць так і застаецца адданымі той Зямлі, на якую прыйшлі. Хтосці, пасталеўшы, пачынае шукаць шчасця ў іншых мясцінах. Але ёсць невялічкая частка людзей, называйце іх падарожнікамі альбо людзьмі Свету, якім наканавана з самага нараджэння крочыць па краінах і кантынентах, знаёміцца з новым, убіраць у сябе іншыя традыцыі. Так наканавана лёсам, незалежна ад іх жадання.

Андрэй адносіцца як раз да такіх. Нарадзіўшыся ў Літве, пражыў з бацькамі ў расійскім Кіраве. Вучыўся ў Маскве на спецыяліста па радыёэкалогіі. Не ведае, чаму абраў менавіта гэтую спецыяльнасць, магчыма таму што добра ведаў хімію. Прыводзіць словы аднаго прафесара: «Няважна на каго ты вучышся, галоўнае, каб пры гэтым вырушыліся твае магзі». Мазгі варушыліся, вучоба ішла, але пытанне, навошта, не пакідала да канца вучобы. А яшчэ больш стала клапаціць на заводзе, куды пайшоў працаваць інжынерам пасля вучобы. Падчас пошукаў свайго месца на Зямлі паехаў на год у Тайланд. Прызнаецца, што ехаў не за прасвятленнем, як некаторыя. Проста ехаў, без пэўнай мэты. Хутчэй за ўсё таму, што мэты не было. У Бангкоку працаваў: займаўся таймшэрам, рыэлтарствам, вытворчасцю свежавыціснутых сокаў. Пасля былі іншыя краіны, у тым ліку Кітай, але месцам жыхарства абраў Беларусь.

Дарэчы, з чаем пазнаёміўся менавіта на нашай зямлі, яшчэ да ўсіх паездак па свеце. Пачаставалі сябры. Прыйшоў да іх са сваім кубкам, грамаў на трыста… Такая ёмістасць не спатрэблася, бо пілі белы чай з рознымі мудрагелістымі прыстасаванямі і спецяльнымі маніпуляцыямі. Іх назваў тады яшчэ не ведаў. Узгадвае свае адчуванні: адразу звярнуў увагу на лёхкае, тонкае змяненне ў размеркаванні акцэнтаў. Вектар увагі нібы перамясціўся на нейкія іншыя, раней незаўважныя дробязі. Свет пачаў раскрывацца інакш. Зараз думае, што, магчыма, знаёмства з чаем супала з вясною. Як бы там ні было, але тое адчуванне запомнілася. Адразу, безумоўна, не пачаў вывучаць гатункі і спосабы заварвання чая. Да гэтага прыйшоў значна пазней. Але нешта зварухнулася менавіта тады.

Інфармацыі на той момант было вельмі мала: YouTube, дзе запусціў ролік, паглядзеў – і ты Гуру, яшчэ не было. Не было кніг і спецыялістаў у гэтай галіне. Знайшоў невялічкія брашуркі – гэта было шчасцем. Пасля натрапіў на адну з кніг Браніслава Вінагродскага – знакамітага расійскага кітаезнаўцы, заснавальніка «Чайных клубаў». Значна пазней наведаўся да яго ў госці і дагэтуль захоўвае тую самую кнігу, зараз ужо з даравальным надпісам аўтара.

497A2118 копия copy

На тым, першапачатковым этапе было ўсё роўна, які чай п’е, з якога посуду. Узгадвае, як у невялічкім пакойчыку інжынера мог цэлую гадзіну сядзець са свечкай і пахошчамі (духмянымі рэчывамі), пераліваць чай з чайнічка ў кубачак і чытаць кнігу – больш нічога не хацелася. Дастаўляла задавальненне сама атмасфера. Смак, свежасць чая – усё гэта было другасным. Але паступова стаў заўважаць адценні смаку, водар, розніцу паміж чаямі з адной і той жа назвай. Справа ў тым, што ў кітайцаў розныя чаі могуць называцца аднолькава. Інсуе нават такая прымаўка: «Выпіў – зразумеў».

Не было чайнага століку, яго замяняў звычайны ручнік. Першы «правільны» чайнік з’явіўся толькі праз гады тры цесных стасункаў з чаем. Кажа, каб атрымліваць задавальненне, было дастаткова звычайнага. Прызнае, што для некага важна эстэтытка, а для сябе самым важным называе месца, дзе чай п’еш. Напрыклад, асаблівы кайф спыніцца там, дзе кіпіць жыццё, заварыць і выпіць чаю. Сярод самых незвычайных месцаў, дзе давадзілася ладзіць чайную цырымонію, называе тралейбус. Гэта быў не час пік, але людзей у салоне было нямала. Нажаль, з гэтага чаепіцця фотаздымкаў не засталося, затое калі спраўдзіў сваю даўнюю мару – папіць чаю на лодцы – фотаздымкаў нарабіў шмат.

IMG_0715 copy

IMG_0716 copy

2015 г. Карэлія. Фота з архіва Андрэя Сіманава

Наступная мара, якую хоча ўвасобіць у жыццё, – папіць чаю на коле агляду. Тлумачыць, чай стаў дапаўненнем прыгажосці, сваеасаблівым медыятарам. І выводзіць формулу: «Чай – гэта прыгажосць на смак».

Нехта прыгажосць прыроды ўбірае ў сябе разам з шашлыком і вязе з сабою любімы мангал. Адрэй замест шашлыка з мангалам бярэ чай і самавар. Самавар, дарэчы, з гісторыяй, прывезены ад бабулі.

IMG_0721 copy

Фота з архіва Андрэя Сіманава

Называе сябе шукальнікам, падарожнікам. Любіць падарожнічаць аўтастопам. Распавядае пра самую танную паездку: з Мінска ў Бангкок на дваіх на два месяцы патрацілі усяго васямсот долараў.

IMG_0722 copy

Фота з архіва Андрэя Сіманава

Пад час адной з паездак у Бангкок набыў любімы гліняны чайнік. Яму больш за 50 гадоў. Доўга таргаваўся. У выніку сыйшліся на 100 доларах.

497A2027 копия copy

Сваёй калекцыі чайнікаў за гэтыя гады не назбіраў, не ставіў такой мэты, ды і не калекцыянер увогуле. Чай называе нават не хобі і не працай, а ладам жыцця. А хобі – гэта падарожжы, фота і веласіпедныя прагулкі. У дзяцінстве марыў стаць альпіністам. Дагэтуль любіць горы і паходы.

Паважае людзей, якія ствараюць… не важна што – карціны альбо бізнес. Сябе таксама называе стваральнікам – стваральнікам магчымасці спыніцца. Некаму на імгненне, некаму на гадзіну – усё залежыць ад запыта.

Зялёны чай. Заварваем па ўсіх правілах і ў хатніх умовах.

Гатункаў чаёў, як і варыянтаў іх заварвання, існуе шмат. Мы вырашілі спыніцца на фуцзяньскай цырымоніі заварвання зялёнага чаю, а пасля прадэманстраваць, як можна заварыць яго ў хатніх умовах без спецыяльных прыстасаванняў.

Чайны столік паступова запаўняецца неабходнымі прадметамі: празрысты сасуд з ручкай і носікам, ёмістасць з накрыўкай – непасрэдна для заварвання чаю, дзве піалы і дзве статуэткі. Апошнія – чайныя духі. Адрэй усміхаецца і тлумачыць, на нашай зямлі ў іх з’явіліся свае імёны – Слаўка і Барыс. Іх месцы па вуглах ча бань – чайнага століка.

497A2065 копия copy

Першапачаткова важна правільна выбраць сам чай. Нам пашчасціла: той, што будзем заварваць, – найсвяжайшы. Прайшло ўсяго чатыры месяцы з моманту яго збору. Для нашых шырот гэта рэдкасць. Звычайна ў крамах прадаецца чай, якому ад году і больш. Вызначыць, наколькі ён свежы, можна па колеры. Калі колер насычаны травяністы – хутчэй за ўсё свежы. Калі балотнага адцення – збіраўся даўно. На фотаздымку паспрабавала перадаць колер маладога чая, сабранага ў красавіку.

497A2089 копия copy

Пасля таго як абралі гатунак чаю, які станеце заварваць, з ім трэба пазнаёміцца. Для гэтага перасыпаем чай у чахэ – спецыяльна прызначаную для гэтага ёмістасць. Яна мае арыгінальную форму са спецыяльным выгібам для носа.

497A2044 копия copy

Удыхніце арамат і паспрабуйце адчуць знаёмыя ноткі. Натрэніраваны нос Андрэя адчуў арамат гарбузовых семачак. Майму непадрыхтаванаму памроіўся водар зерняў кавы… Здараецца і так. Андрэй патлумачыў, галоўнае не дакладнасць вылучыння складнікаў арамату, а вобраз, які абавязкова ўзнікне ў падсвядомасці. Так адбываецца першае знаёмства з чаем.

497A2046 копия copy

Наступны этап – праграванне посуду. Усё робім няспешна і плаўна. Ваду наліваем у празрыстую ёмістасць, а з яе тонкім струменьчыкам пераліваем па чарзе ва ўсе прадметы на чайным століку.

497A2050 копия copy

Апошнімі ў вадзе купаюцца чайныя духі – вада зліваецца ў паддон чайнага століка.

497A2068 копия copy

Няспешна мы падыйшлі да першага заварвання чаю. Памятаеце, кітайскі чай заварваецца некалькі разоў. Колькі канкрэтна той, які набылі вы, – залежыць ад гатунку. Абавязкова запытайцеся пра гэта ў прадаўца, а яшчэ, калі не пазначана на этыкетцы, даведайцеся пра тэмпературу заварвання. Яна свая ў кожнага гутунку. Вельмі гарачая вада (кіпень) можа надаць горычы, што безумоўна сапсуе смак. Чым вада халаднейшая, тым больш араматным будзе напой.

З ёмістасці для знаёмства чай перасыпаем у піалу з накрыўкай – гай вань. Па нашаму – заварнік. Ваду (яна ў тэрмасе, каб не астывала) пераліваем у празрысты збаночак. Гэтая ёмістасць выконвае дзве функцыі: кантралюе аб’ём вады, які заліваецца ў заварнік, і астужае яе да неабходнай тэмпературы. У нашым выпадку вада павінна быць прыкладна градусаў восемдзесят. Заліваем чай і накрываем накрыўкай. Прапорцыі такія: адна чайная лыжка чаю на грамаў сто дваццаць вады.

497A2076 копия copy

Кітайскі чай заварваецца метадам праліва, гэта азначае амаль не адбываецца настойвання. Таму недзе праз 40–50 секунд яго можна пераліваць назад у празрыстую ёмістасць. Чай выліваецца цалкам, лісты ў заварніку павінны застацца «сухімі».

Чаму чай выліваецца не адразу ў кубачкі, а ў прамежкавую ёмістасць, у збанок? Адказ вельмі просты: каб усім даставаўся чай аднолькавай крэпасці. Адсюль ён разліваецца па кубачках, а ўрэшце зноў купаюцца чайныя духі.

497A2080 копия copy

497A2084 копия copy

497A2087 копия copy

Няспешна – так раскрываецца сутнасць не толькі напою, якому некалькі тысячагодзяў, але і ўсяго навакольнага. Так спыняе свой бясконцы бег час, а разам з ім і той, хто знайшоў хвілінку і не пабаяўся спыніцца.

Як заўважылі знаўцы кітайскай чайнай цырымоніі, месцамі яна была выканана не цалкам. Андрэй так робіць наўмысна, бо выступае за натуральнасць працэсу. Лічыць, што цырымонія павінна дастаўляць у першыю чаргу задавальненне і расслабленне. Да гэтага і імкнецца і вам жадае таго ж самага. Менавіта таму пагадзіўся паўтарыць увесь працэс заварвання чаю без спецыяльнага посуду і прыстасаванняў. Сцвярджае, што так у хатніх умовах можа зрабіць кожны.

Вам спатрэбяцца: заварачны чайнік, любімы кубачак і нешта падобнае на соуснік – для кантролю тэмпературы і аб’ёму. У якасці ёмістасці для знаёмства з чаем мы ўзялі звычайную разетку для варэння. Чайны столік можна замяніць ручніком.

Адразу зраблю агаворку. І першы гатунак чаю, і малочны улун мы ужывалі адразу пасля першай заваркі. Хаця існуе меркаванне, што яго лепей зліць. Гэтага прынцыпу Адрэй прытрымліваецца толькі з некаторымі гатункамі чаю.

Для заварвання выкарыстоўваем самы папулярны у нас кітайскі чай – малочны улун. Яго неабходна ўзяць столькі, каб закрываў дно сталовай лыжкі.

497A2172 копия copy

Працэдура тая ж: пазнаёміліся з чаем, удыхнуўшы яго арамат. Прагрэлі посуд.

497A2175 копия copy

Перасыпалі чай у заварнік. У соуснік залілі ваду, прыкладна 200 грамаў. Улуны заварваюцца пры тэмпературы 85–90 градусаў – кантралюйце. З соусніка залілі ваду ў заварнік, аставілі пад накрыўкай на секунд пяцьдзесят. Чай выліваем назад у соуснік, а з соусніка ў кубачак.

497A2183 копия copy

Прынцып той жа самы: ваду з чайніка выліваем цалкам. Тое, што не ўмясцілася ў кубачак, – выліваем. Чай ужываем адразу. Павольна і с задавальненнем.

497A2185 копия copy

Посуд, кубкі для чаю могуць быць абсалютна розныя. Галоўнае – атмасфера, якую ў сілах стварыць толькі вы. Мы прынцыпова не раілі нейкі канкрэтны чай як найлепшы, не распавядалі пра смакавыя перавагі сённяшняга героя. Чаму? Памятаеце кітайскую прыказку: «Выпіў – зразумеў». Важна чуць самога сябе, і гэта тычыцца не толькі чаепіцця. Так назапашваецца вопыт – важны ў любым працэсе.

497A2192 копия copy

Р.S. Мы перакананыя: кожны чалавек – унікальны, як і кожная страва, прыгатаваная з душою, – сапраўдны кулінарны шэдэўр.

Фота аўтара

Перепечатка материала без письменного разрешения УП «Агентство «Минск-Новости» запрещена

Еще материалы рубрики:

ЛЮДЗІ І СТРАВЫ. Суп «Морква», альбо Ніколі нічога не позна, свой патэнцыял можна выкарыстаць і ў 60!

ЛЮДЗІ І СТРАВЫ. Кабачковыя аладкі, альбо Калі ёсць мара, магчымасці і сілы – рэалізуй тое, да чаго імкнецца душа

ЛЮДЗІ І СТРАВЫ. Мяса, запечанае з гароднінай, альбо Моцнай і самастойнай трэба быць нават за добрым мужам

ЛЮДЗІ І СТРАВЫ. Прасяная каша з печы ад знакамітай ткачыхі, якая ўбачыла ў сне старажытную тэхніку вырабу андаракаў

ЛЮДЗІ І СТРАВЫ. Тайскі суп «Том кха», альбо Кожнай жанчыне патрэбна магчымасць быць рознай, тады яна і будзе сабой!

Самое читаемое